Thema's Stadstoeren

De stadstoeren van RONDLEIDINGBERLIJN.NL draaien allemaal om de indrukwekkende en afwisselende geschiedenis van de stad Berlijn. De bijzondere geschiedenis hangt samen met het grote aantal machtswisselingen en ideologische breuken die Berlijn heeft beleefd. De stad is achtereenvolgens gastheer geweest van de regimes van het keurvorstendom, koninkrijk en keizerrijk Pruisen, de Weimar Republiek, de nationaal-socialisten, de grootmachten ten tijde van de Koude Oorlog en de huidige Berlijnse Republiek. Al deze perioden hebben de stad op een eigen manier gevormd.

Het Pruisische tijdperk, geregeerd door het vorstengeslacht Hohenzollern, stond aan de basis van de ontwikkeling van Berlijn tot wereldstad. Het Pruisische Hohenzollerntijdperk is qua harde feiten in te delen in de keurvorstenperiode van vóór 1701, vervolgens in de tijd van het Pruisische koninkrijk tot 1871 toen Bismarck Pruisen tot een keizerrijk smeedde. De laatste periode van het keizerlijke Pruisen duurde tot de val van het keizerrijk na de Eerste Wereld Oorlog. Deze driedeling is een goed begin om de lange Pruisische periode in te delen, maar schept helaas ook een beeld van een verder wat homogene, saaie tijd. Dit was mede door de vele tegengestelde karakters van de verschillende Pruisische vorsten niet het geval was. RONDLEIDINGBERLIJN.NL heeft zich tot doel gesteld om het bij veel mensen bestaande beeld van een oorlogszuchtig Pruisen met saaie, gedisciplineerde staatsmannen, bij te stellen. Saai was het in Pruisen namelijk nooit.

Na de val van het keizerrijk beleefde Duitsland haar eerste democratie. De Weimar Republiek werd gekenmerkt door een grote onstabiliteit en zeer sterke tegenstellingen tussen links en rechts. De Weimar Republiek wordt vaak een experiment genoemd met Berlijn als laboratorium. Dit gold niet alleen voor de politiek, maar ook voor het culturele leven. Het begrip de gouden jaren twintig lijkt uitgevonden te zijn voor Berlijn, dat zich qua kunst en cultuur ontwikkelde tot een wereldstad. De crisis maakte de toch al wat wankele politiek positie van de Weimar Republiek er niet beter op, en met de komst van Hitler kwam er een einde aan de democratie en bijbehorende culturele leven.

De nationaal-socialisten hebben in de twaalf jaar dat ze aan de macht waren een onuitwisbare erfenis achtergelaten. Hitler heeft met zijn opdracht aan Albert Speer om Berlijn om te bouwen tot Germania al een voorschot gegeven voor de verandering van Berlijn. Ook het deporteren van de joodse bevolking en het uitroeien van elke politieke tegenstand en elke niet-nationaal-socialistische culturele uiting heeft de stad diepgaand beïnvloed. Daarnaast hebben de geallieerde bombardementen, die ervoor zorgden dat Berlijn aan het eind van de oorlog in een ruïne veranderd was, de stad sterk bepaald.

Na de Tweede Wereld Oorlog werd Berlijn verdeeld over de vier overwinnaars, Sovjet Unie, Amerika, Groot-Brittannië en Frankrijk. De verschillen tussen de socialistische Sovjet Unie aan de ene kant en de drie westelijke machten aan de andere kant bleken onoplosbaar. In 1961 werd West-Berlijn ommuurd. De muur is het symbool van de Koude Oorlog geworden. Naast deze symbolische waarde had de muur ook een hele directe en praktische invloed op Berlijn, dat door de muur gedeeld werd in twee systemen.

Na de val van de muur is Berlijn weer één stad. Naast een waslijst aan voorbeelden van renovatie, integratie of symbiose van alles dat eens gedeeld was, moet de deling ook weer uit de hoofden van de bevolking. Dit is een zeer ingrijpend proces en is ruim vijftien jaar na de hereniging nog altijd actueel. Met de hereniging van de stad is Berlijn ook weer hoofdstad van Duitsland. De huidige periode wordt de Berlijnse Republiek genoemd. De komst van de overheid vanuit Bonn bracht de opkomst van de regeringsbuurt met zich mee. Dit deel van de stad is, overigesn samen met het Potsdamer Platz een uniek voorbeeld van nieuwe stadsontwikkeling.

In al de toeren van RONDLEIDINGBERLIJN.NL wordt ingegaan op de hierboven genoemde periodes, gebeurtenissen en ontwikkelingen.

 terug